Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya hazırlanıyor. Hazırlıkları tamamlanma aşamasına gelen yönetmeliğin 2026 yılı sonuna kadar yürürlüğe girmesi hedefleniyor.

Yeni düzenleme kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, tabak, pipet ve kulak pamuğu çubuğu gibi çevreye zarar veren tek kullanımlık ürünlerin kullanımı sona erdirilecek.

Sıfır Atık kapsamında yeni adım

Bakanlık, daha önce depozito yönetim sistemiyle içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik eden Sıfır Atık Hareketi kapsamında yeni bir çevre adımını daha hayata geçirmeyi planlıyor.

Geçen yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda hazırlanan yönetmelik taslağı, yakın zamanda kurumların görüşüne açılacak.

Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından düzenlemeye son şekli verilecek.

Hangi ürünler yasaklanacak?

Taslak düzenlemeye göre şu ürünlerin piyasaya arzı sona erdirilecek:

• Plastik çatal, bıçak ve kaşık

• Plastik tabak ve yemek çubukları

• Genleştirilmiş polistirenden (EPS/köpük) gıda kapları

• Plastik içecek bardakları ve kapları

• Plastik pipetler

• Plastik çubuklu kulak pamukları

Bu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanılması teşvik edilecek.

Karbon salımı ve maliyet düşecek

Bakanlığa göre düzenleme sayesinde:

• Yıllık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önüne geçilecek

• Yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyeti tasarrufu sağlanacak

Yeni kısıtlamalar da gündemde

İlerleyen süreçte şu ürünler için de kısıtlama, işaretleme veya tüketimi azaltıcı önlemler planlanıyor:

• Plastik içeren içecek bardakları

• Plastik içerikli gıda kapları

• Kargo poşetleri

• Islak mendiller ve yüzey temizleme havluları

Türkiye’de plastik tüketimi yüksek

Türkiye İstatistik Kurumu ile yapılan araştırmaya göre vatandaşların büyük bölümü tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor.

Araştırma sonuçlarına göre:

• Katılımcıların %77,65’i tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını destekliyor

• %60’ı bazı plastik ürünlerin tamamen yasaklanmasını istiyor

• %80’den fazlası metal, porselen ve seramik gibi tekrar kullanılabilir ürünlere yönelimi destekliyor

Türkiye’de yalnızca 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi.

Avrupa’da da uygulanıyor

Avrupa Birliği’nin 2019 yılında kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında birçok ülkede benzer yasaklar yürürlüğe girdi.

Başta Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda ve İrlanda olmak üzere pek çok Avrupa ülkesi tek kullanımlık plastik ürünleri yasaklayan veya ücretlendiren düzenlemeler uygulamaya başladı.